محمود بن عثمان
79
مفتاح الهداية و مصباح العناية ( سيرت نامه سيد امين الدين بليانى )
ذكر و شرائط خلوت قيام نمايند ، قطعا هرگز به هيچ عبارات و اشارات روا ندارند كه كلمهاى بگويند و بحثى بكنند ، چنين كه عادت بعضى از سالكان نادان است كه اندك فهمى در دل ايشان ظهور مىيابد « 1 » با يارى در ميان مىنهند و تقريرى مىكنند . زينهار و صد زينهار ! تا هيچ كدام از ياران ما يك كلمه از طامات و شطحيّات بر زبان نياورند . و اگر كسى از اين معنى كلمهاى در ميان آورد ، غرامتى از وى بستانند تا نادانى نكند ، كه او غلط « 2 » كرده است و يك دينار سود حاصل نكرده است و سر آن دارد كه ده دينار زيان خود بكند . نعوذ باللّه من جهالة المتصوفة . شيخ جنيد ، رحمة اللّه عليه ، چنين مىفرمايد كه هرگاه معرفت و طامات كه در عبارات بر زبان ما رفت كلّى به هيچ برآمد و به هيچ كار ما نيامد ، الّا آن نمازها كه در نيمهء شبها مىكرديم و اوقات و انفاس خود به ياد حق مصروف مىداشتيم كه آن سودمند بود . بيت : مرد ره داند كه [ اين ] تذكار چيست * حاصل اين بحث و اين تكرار چيست مخلص اين سخن آن است كه بر عبادات و طاعات مىبايد افزود و از دنيا و اشغال دنيوى مطلق به يكبارگى انقطاع ضرورت وقت مىبايد دانست و تتبّع احوال راه راستيافتگان مىبايد كرد و قدم بر قدم ايشان مىبايد نهاد ؛ و هيچ صفت از اين حالات ظاهر نمىبايد كرد . و در اين عهد كه ماييم ، در عبادات و طاعات و اوراد و اذكار مىبايد افزود و هر نماز و هر تسبيح و هر ذكر كه در احاديث آمده است جملگى مىبايد كرد ؛ و چنين كه بعضى متصوفهء جاهل مىگويند كه زاهدان ديگرند و صوفيان ديگرند نمىبايد گفت ، كه در اين زمان كه ما هستيم نه زاهديم و نه صوفىايم و نه عارفيم . و اى كاج « 3 » كه توفيق رفيق گردد و بوى مسلمانى به مشام جان ما رسد و به صورت اركان مسلمانى قيام نماييم و به آنچه رسول ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، فرموده است كه طعام و لباس و مسكن اهل اسلام مىبايد كه چگونه باشد كاربند شويم و در اعمال صالحه كوشيم و به انواع عبادات قيام نماييم و سيرت
--> ( 1 ) . در متن : ظهور مىيابد و با يارى . ( 2 ) . در متن : غلظه . ( 3 ) . كاش .